#6 Cách góp ý, cho lời khuyên mà không khiến người khác khó chịu.

Đưa ra lời khuyên là cách phá vở mối quan hệ nhanh nhất nếu bạn không biết cách. Bao nhiêu lần bạn đưa ra lời khuyên cho người khác, bạn nghĩ lời khuyên bạn rất có ích cho họ, nhưng người ta không nghe thậm chí phản ứng khó chịu với bạn. Trước khi đưa ra bất kì lời khuyên nào chúng ta cần hiểu rõ:

• • Lời khuyên có thể ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của người khác. Khi bạn đưa ra lời khuyên cho ai đó, bạn đang cho họ một hướng dẫn để họ có thể đưa ra quyết định. Những quyết định này có thể có tác động lớn đến cuộc sống của họ, và bạn không thể chịu trách nhiệm cho cuộc sống của họ. Do vậy hãy xem tất cả các góp ý, lời khuyên của mình chỉ là sự tham khảo cho người khác, quyền lựa chọn của họ, không áp đặt người khác phải nghe theo mình dù mình có thể thấy ý kiến của mình đúng và tốt hơn cho họ.

• • Bạn có thể không hiểu hết hoàn cảnh của người khác. Khi bạn đưa ra lời khuyên cho ai đó, bạn chỉ dựa trên những gì họ chia sẻ với bạn. Có những góc khuất của họ không dám chia sẻ với bạn, thậm chỉ họ không dám trung thực với chính họ. Do đó trong nhiều trường hợp, bạn có thể không hiểu hết hoàn cảnh của họ, bao gồm những suy nghĩ, cảm xúc, và mong muốn rất sâu và thầm kín của họ. Điều này có thể khiến lời khuyên của bạn không phù hợp.

• • Bạn có thể không có đủ kiến thức hoặc kinh nghiệm để đưa ra lời khuyên. Nếu bạn không có đủ kiến thức hoặc kinh nghiệm về một vấn đề cụ thể, bạn chưa thực sự trải qua tình huống và thành công với việc đó, bạn có thể đưa ra lời khuyên không chính xác và thực tế.

Có thể bạn rất muốn đưa ra lời khuyên, hãy nhìn nhận trung thực rằng bạn đưa ra lời khuyên đôi khi chỉ vì muốn thể hiện bản thân, hay bạn thật sự nghĩ lời khuyên của bạn có ích cho người nghe.

Dưới đây là một số cách để cẩn thận hơn khi đưa ra lời khuyên cho người khác.

• • Không tùy tiện cho lời khuyên. Hãy lắng nghe cẩn thận những gì người khác chia sẻ. Điều này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về hoàn cảnh của họ và những gì họ đang tìm kiếm.

• • Hỏi những câu hỏi để hiểu rõ hơn. Điều này sẽ giúp bạn thu thập thêm thông tin và đảm bảo rằng bạn hiểu đúng vấn đề.

• • Chỉ đưa ra lời khuyên khi bạn cảm thấy chắc chắn, đã có kinh nghiệm thực sự vượt qua đối với việc đó. Nếu bạn không chắc chắn về điều gì đó, tốt hơn là nên tránh đưa ra lời khuyên, chỉ chia sẻ kinh nghiệm cá nhân của mình để họ tham khảo. Hãy đồng cảm để họ chia sẻ. Việc lắng nghe và đồng cảm để họ tự tìm giải pháp thực sự trong trường hợp này có ích hơn nhiều so với việc đưa ra lời khuyên.

• • Hãy tôn trọng ý kiến của người khác. Ngay cả khi bạn không đồng ý với ý kiến của họ, bạn cũng nên tôn trọng quyền của họ được đưa ra quyết định của riêng họ.

Dưới đây là các tình huống thực tế:

Khi ai đó nói họ đang gặp khó khăn, vấn đề trong việc gì đó. Nếu bạn có kinh nghiệm hoặc bạn đã vượt qua điều đó. Làm thế nào để chia sẻ cho họ nhưng không thể hiện bản thân giỏi hơn họ hoặc áp đặt họ?

• • A: Em cảm tháy rất bế tắc trong việc dạy con. Mỗi lần dạy nó làm em không làm chủ được cảm xúc

• • B: Chị cũng có một chút kinh nghiệm trong cái việc này. Kinh nghiệm trong cái việc này là chị ưu tiên mục tiêu số 1 là cho con thấy được mình là đồng minh của nó, luôn hỗ trợ đồng hành cùng nó. Chị ưu tiên làm cái này trước, sau khi làm việc này rồi chị thấy những thứ còn lại sao cũng được, nên chị không bị áp lực, hay không gặp căng thẳng hay khó chịu. Nó chỉ là một chút kinh nghiệm của chị thôi. Thực sự dạy con là một việc khó, việc rất lớn,… (khẳng định vấn đề của họ là một vấn đề khó).

Một số ví dụ cụ thể khác cách đưa ra lời khuyên mà không khiến người khác cảm thấy được tôn trọng:

NHỮNG MẪU CÂU CẦN THỰC HÀNH ĐỂ  ĐƯA RA Ý KIẾN, GỢI Ý.

1. Sử dụng các từ ngữ thể hiện gợi ý, đề xuất:

• • “Bạn đã thử … chưa “

• • “Có thể cân nhắc thêm phương án…”

• • “Bạn có thử tham khảo cách này xem… Từ kinh nghiệm cá nhân nó hiệu quả với mình”
  • “Theo mình bạn có thể thử …. “
  • “Mình có một ý khác để giải quyết vấn đề này…”

2. Chia sẻ kinh nghiệm bản thân:

• • “Trước đây mình từng gặp trường hợp tương tự và mình đã…”
  • “Mình có một số kinh nghiệm về vấn đề này, lúc đó mình đã,…. bạn có thể tham khảo thử.
  • ” Chị đã từng trải qua một tình huống tương tự, em có muốn nghe chị chia sẻ một chút kinh nghiệm, góc nhìn cá nhân của chị không? ….”

3. Đặt câu hỏi để gợi mở suy nghĩ:

• • “Bạn đã nghĩ đến việc…”

• • “Theo bạn thì thế nào nếu…”

• • “Bạn có thể chia sẻ thêm về…”
    
    

4. Thể hiện sự tôn trọng và cho họ thấy ý kiến của bạn chỉ là kinh nghiệm cá nhân, chỉ để tham khảo, không áp đặt họ.  

• • “Đây chỉ là kinh nghiệm cá nhân của mình cho bạn tham khảo để tìm được cách phù hợp riêng của mình, 

• • “Bạn có thể quyết định theo cách mình thấy phù hợp…”

• • “Mình sẵn sàng lắng nghe và chia sẻ thêm nếu bạn muốn…”

6. Tránh đưa ra lời khuyên áp đặt:

• • “Mình nghĩ bạn nên…”
  • “Mình nghĩ bạn không nên” 
  • “Bạn phải làm thế này…”
  • “Cách tốt nhất là…”
  • “Bạn làm vậy sai rồi”

Ví dụ: 

Nếu người ta nói trường hợp của họ khác thì nên tôn trọng. Lắng nghe những khác biệt của họ. Và nói những câu đồng cảm với khó khăn và cảm xúc của họ. Bằng cách diễn dãi lại câu nói của họ. Hoặc lặp lại câu nói của họ. Hoặc khẳng định lại câu nói của họ.

II. NGHỆ THUẬT THỂ HIỆN SỰ ĐỒNG CẢM:

Đôi khi cách tốt nhất không phải đưa ra lời khuyên, vì đưa ra lời khuyên không khéo dễ thể hiện cái tôi b ản thân, khiến người khác thấy thua kém, yếu thế và khó chịu. Hãy thể hiện sự đồng cảm, để họ giải bày vấn đề của họ một cách trọn vẹn. Có rất nhiều vấn đề, khi ta được lắng nghe mà không bị cho lời khuyên, phán xét ta cảm thấy oan toàn, thể hiện ra hết mọi suy nghĩ luẩn quẩn, góc khuất của họ. Sau khi họ nói xong ta tự thấy mọi thứ sáng tỏ, tự biết vấn đề và giải pháp cho một cách rõ ràng mà không không lời khuyên của bất kì ai. Đó mới là cách giúp đỡ người khác người khác hiệu quả nhất.

• Uh đúng thật, khó thật, khó ha…. Hoặc uh trường hợp của em nó khác, nó khó thật
• Um, nếu chị là em thì chị cũng chưa biết ứng xử sao luôn.
• Chắc bạn thấy bế tắc, mệt mỏi, khó khăn lắm phải không? (Nói lên cảm nhận của họ theo cách mình cảm nhận, thể hiện mình đồng cảm)
• Lúc trước chị cũng … Lúc đó chị cũng lo lắng, căng thẳng lắm…  
  
  

Cách đặt các câu hỏi mở để họ chia sẻ sâu hơn về vấn đề, lắng nghe để hiểu rõ hơn vấn đề của họ.

• • Em kể thêm đi,
  • Em kể kỹ hơn về điều đó đi.
  • Em cảm thấy thế nào về điều đó?
  • Điều gì khiến em nghĩ, hoặc cảm thấy như vậy?
  • Điều gì khiến em quyết định vậy? 
  • Điều em thực sự muốn là gì? Điều gì là quan trọng đối với em?
  • Điều gì làm em cảm thấy bị tổn thương, tại sao em cảm thấy bị tổn thương như vậy? …..
  • Còn điều gì em cảm thấy chưa nói ra đươc, chưa giãi bày được hết, em cứ nói ra đi anh/ chị sẽ lắng nghe,…

Để họ nói hết tận mọi ngóc nghách, ko còn điều gì ẩn khuất vì sợ bị phán xét. Và khi người ta nói mình tiếp tục lắng nghe và thể hiện sự đồng cảm. Trong lúc người ta giãi bày tuyệt đối không phán xét (từ sâu trong tâm bạn phải xử lý được việc đó), chỉ thể hiện sự đồng cảm, chia sẻ. Dùng các kỹ thuật thể hiện sự đồng cảm.

Sau đó hãy đặt những câu hỏi về giải pháp tiếp theo để họ tự tìm giải pháp?

• • Tiếp theo em sẽ định làm gì?
  • Em định sẽ thế nào? 
  • Em nghĩ mình sẽ làm gì tiếp theo? 

Cuối cùng, thể hiện ủng hộ, tin tưởng, khích lệ tiếp tục các giải pháp của họ.

• • Chị tin là em sẽ biết cách nào tốt nhất cho chính mình. (tin tưởng vào khả năng tự quyết định của họ).